Tek başına ofis yöneten bir mimar, sistemini kendi kurdu

Sorun

Filiz Cingi Yurdakul mimar; yaklaşık on kişilik bir ofisin kurucusu. Konut ve ticari yapı konsept projeleri, yönetim binaları, davetli yarışmalar yapıyor. Bir yandan da mimarlık üzerine kitap yazıyor.

Sorun teknik değildi. Ofisin bütün arka planı tek bir kişinin üzerindeydi: ekip çalışma saatlerini bir tabloya giriyor, asistan topluyor, o projelere tek tek işliyor, oradan maliyet, oradan hakediş, oradan kâr-zarar çıkarıyordu. Her ay. Elle.

Bu tabloyu keyfinden tutmuyordu:

“Mesela ben böyle şeyler öğrenmek istiyorum. Çünkü bu bayağı hamaliye bir iş günün sonunda.”

Ve yıllardır bunun normal olduğunu düşünüyordu:

“Biz yıllardır hep bunu dolduruyoruz. 2022’den beri böyle gelmiş. Sanki normalmiş gibi düşünüyoruz.”

Bu cümle bu sayfadaki en tanıdık cümle. İşin kendisi değil, işin etrafındaki iş yıllar içinde görünmez hale geliyor.

Başlangıç noktası

Yapay zekayı zaten kullanıyordu — ama tek bir şeritte: sunum yazdırmak, görsel iyileştirmek. Kendi bilgisayarındaki dosyalara dokunan hiçbir şey yoktu.

“Kod tarafını hiç kullanmamışsınız anladığım kadarıyla.”

“Hiç bilmiyorum. Ne yaptığını bile bilmiyorum.”

Süreç

Birebir, ekran paylaşımıyla, kendi işi üzerinden. Sunum yok.

Yapay zeka önce sınırını söyledi

İlk gerçek denemede, bir çizimi yönetmelikle karşılaştırma işine şöyle başladı:

“Peşinen net olmam gereken nokta: DWG’den tam otomatik yönetmelik uygunluğu denetlemek mümkün değil.”

Sonra çizimi okudu, katman standardını çözdü, otopark ve yangın verilerini saydı ve mükerrer sayımdan doğan büyük bir alan farkını kendi tespit edip raporladı.

Aynı şey model denetiminde de oldu: önce “bu dosyayı doğrudan açıp düzenleyemem” dedi, sonra yapılabilir olanı yaptı.

Bu, sayfanın geri kalanını okurken akılda tutulması gereken şey. Yapabildiğini abartmayan bir araçla çalışmak, yapamadığını sonradan keşfetmekten iyidir.

Dönüm noktası: “Bastım ve yaptı”

İkinci oturumdan sonra kimse ödev vermedi. Kendi başına dosyalarını temizledi ve denedi:

Ortaya çıkan şey de ilginç: yapay zeka ona yazılım önermedi. Elindeki araçlarla çözülebileceğini söyledi ve adım adım talimat verdi. O da uyguladı.

Bir sonraki oturumda sistemi birlikte denetledik. Eski dosyada yıllar içinde yüz seksen farklı proje adı birikmişti — gerçek proje sayısı kırktı. Ay değiştiğinde veriyi sessizce bozacak bir tarih tasarımı hatası vardı. İkisi de düzeltildi.

Ve o oturumun sonunda sistemin tasarımını kendisi değiştirdi: her ay yeni dosya yerine kişi başına tek dosya, ay ay sekmeler — çünkü bir proje üç ay sürüyor ve toplam görünmüyordu.

Ne çıktı

• Ekibin saatlerini toplayan canlı sistem — proje listesi, otomatik süre hesabı, hafta sonu ve resmî tatil işaretleri, izin ve doluluk blokları, kilitli formüller, kişiye özel izole özet
• 17 projelik proje panosu — yılın tamamı geriye dönük girilmiş
• Model denetim hattı — modelden veri çıkaran bir grafik ve bir analiz script’i; 247 uyarılık bir modelin tesis yönetimi açısından gerçekten kritik yalnızca 2 sorunu olduğunun tespiti
• Kişisel ve şirket mali verilerinin ayrılması — yönetici raporu olarak
• Kitabının ve ofisin dilinin tutarlılık denetimi — kendi metnindeki tekrar kalıpları, bir sunumda aynı yapının dört farklı adla anılması

“Yapay zekanın hızına yetişemiyorum.”

Kolay olmadı

1. İşler günler sürdü. Yönetmelik karşılaştırması iki gün, mali ayrım üç gün, proje panosunun kurulumu üç gün. Bunlar “beş dakikada oldu” hikâyeleri değil.

2. Sebebini kendisi buldu. Bu, sayfadaki en öğretici cümle:

“Hepsini aynı anda yap deyince doğru mu yaptığı, yanlış mı yaptığı da göremiyorum. Bir sürü tablo, benim de aklım karışıyor. Öyle oldu işte, üç gün sürmesinin sebebi o. Etap etap verseydim…”

3. İlk yol yanlış yoldu. Saat takibini elektronik tabloların içinde çözmeye çalıştık, çıkmaza girdi, terk edildi. Proje panosunu tarayıcıya tıklattırarak kurmak günler aldı ve onu ekranın başında bekletti — aynı iş doğrudan bağlantıyla dakikalara indi. İki oturum sonra bile hâlâ tam istediği gibi değildi: “İşi hızlandırdık ama tam istediğim gibi değil hâlâ.”

4. Donanım gerçek bir engeldi. On yıllık bir iş istasyonunda modeller zor açılıyor, araçlar donuyor. Bir oturumun bir bölümü beklemekle geçti.

5. Mesleki yargı hâlâ mimarda. Otomatik yerleşim üreten bir aracı canlı denedik; değerlendirmesi kısa oldu. Araç henüz onun yerine karar veremiyor.

6. Yorucu. “Biraz da yoruldum, sıkıldım başında oturmaktan.”

7. Ve henüz bitmedi. Saat takip sisteminin son tasarımı kurulmadı, ekip panoya veri girmeye başlamadı, model hattının kalan aşamaları duruyor. Ölçülmüş bir zaman kazancı rakamı da yok — henüz.